Καρκίνος Τραχήλου της Μήτρας

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι  ο τρίτος σε συχνότητα  από τα γυναικολογικά καρκινώματα.   Η μέση ηλικία διάγνωσης είναι τα 47 έτη και σχετίζεται με την  HPV16/18  (Human Papillomavirus) λοίμωξη  που ανευρίσκεται σε >99% των ασθενών.
Η  διάγνωση συνηθέστερα γίνεται μετά από παθολογικά ευρήματα  στο Pap–test, η χρήση του οποίου έχει μειώσει τη θνησιμότητα της νόσου κατά 70%.  Με την σωστή εφαρμογή του εμβολίου κατά του ΗPV, αναμένεται η νόσος σε 1-2 δεκαετίες να έχει εξαλειφθεί.
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι εξατομικευμένη ανάλογα με το στάδιο, το βάθος διήθησης του, την προσβολή των λεμφαδένων,  τον ιστολογικό τύπο και άλλους παράγοντες. Υπάρχει  υποομάδα γυναικών  που θα επωφεληθούν από χειρουργική επέμβαση και άλλη υποομάδα που πρέπει να υποβληθούν σε εξωτερική ακτινοθεραπεία,  βραχυθεραπεία, χημειοθεραπεία η/και ανοσοθεραπεία.

Θεραπεία

Η ακτινοθεραπεία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο στην αντιμετώπιση του τοπικά προχωρημένου καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Εκλεκτικά χρησιμοποιείται μετεγχειρητικά σε αρχόμενο στάδια επι θετικών χειρουργικών ορίων, λεμφαγγειακή διήθηση, μεγάλο βάθος διήθησης του οργάνου και άλλοι παράγοντες υψηλού κινδύνου για υποτροπή.

Στα προχωρημένα στάδια χορηγείται εξωτερική ακτινοθεραπεία με σύγχρονη χημειοθεραπεία και βραχυθεραπεία MRI guided image- adaptive (IGABT).
Aυτη η τεχνική βραχυθεραπείας, βελτιώνει περαιτέρω την συνολική επιβίωση των γυναικών, τον τοπικό έλεγχο και το διάστημα ελεύθερο νόσου.
Για την εξωτερική ακτινοθεραπεία η IMRT θεωρείται πλέον η καθιερωμένη θεραπεία, προσδίδοντας αποδοτικότερες και ασφαλέστερες θεραπείες (μείωση γαστρεντερικών και ουρογεννητικών διαταραχών και διαφύλαξη του μυελού των οστών ).  Όλα αυτά ενώ διατηρείται ο έλεγχος της νόσου.

Επίσης η απεικονιστικά καθοδηγούμενη θεραπεία προσφέρει τη δυνατότητα αναπροσαρμογής της θεραπείας αναλόγως της ανταποκρίσεως της νόσου αλλά και βάσει ανατομικών αλλαγών του σώματος / οργάνων της ασθενούς.

Ο συνολικός χρόνος ολοκλήρωσης της θεραπείας θα πρέπει να κρατείτε <50 ημέρες. Κάθε επιπλέον ημέρα έχει συσχετιστεί με μειωμένο τοπικό έλεγχο. Έτσι πρέπει να αποφεύγονται οι διακοπές στις θεραπείες, πράγμα που στο οποίο συνεισφέρουν σημαντικά και οι προηγμένες τεχνικές.

Πιθανές παρενέργειες κατά τη διάρκειας της θεραπείας:
o Δερματίτιδα
o κολπίτιδα
o εντερίτιδα
o πρωκτίτιτδα
o μυκητίαση τοπική
o ναυτία
o κυστίτιδα

Απώτερες παρενέργειες που απασχολούν κυρίως τις νέες γυναίκες είναι η στένωση του κόλπου, η δημιουργία συριγγίων ή κατάγματα εξ ανεπάρκειας στα οστά της λεκάνης-πυέλου (σπάνιο), καθώς επίσης και στένωση της ουρήθρας/ουρητήρων και η δημιουργία συριγγίων.
Συνιστάται η καθημερινή χρήση κολποδιαστολέα κατά τη θεραπεία και μετά για αποφυγή της παρενέργειας αυτής. Επίσης αλωπεκία στη περιοχή του εφηβαίου.

Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η πιο συχνή κακοήθεια από τα  γυναικολογικά καρκινώματα. Οι παράγοντες κινδύνου είναι η  έκθεση του οργανισμού  σε οιστρογόνα, αγωγή με Tamoxifen, παχυσαρκία, κληρονομικότητα. Κλινικά εκδηλώνεται με μητρορραγία και η διάγνωση τίθεται  ιστολογικά μετά από απόξεση.

Η ακτινοθεραπεία στον καρκίνο του ενδομητρίου εφαρμόζεται κυρίως ως επικουρική θεραπεία του χειρουργείου προς μείωση των τοπικών υποτροπών.
Σε ανεγχείρητη νόσο χορηγείται ριζικά.

Η επιλογή για την εφαρμογή της ακτινοθεραπείας εξαρτάται από παθολογικούς παράγοντες κινδύνους, τον ιστολογικό υπότυπο, το στάδιο και την μοριακή ταξινόμηση του όγκου (POLE-mutated, MMRd, NSMP(copy-number low, p54-abnormal).

Η θεραπεία συνίσταται σε ενδοκοιλοτική βραχυθεραπεία, εξωτερική ακτινοθεραπεία (IMRT/IGRT) ή και συνδυασμό τους.

Βάσει των πιο πρόσφατων κατευθυντήριων οδηγιών:
Για ενδιαμέσου κινδύνου ασθενείς; βραχυθεραπεία επικουρικά, για ενδιαμέσου-υψηλού ρίσκου ασθενείς; βραχυθεραπεία και εξωτερική ακτινοθεραπεία επι λεμφαγγειακής διήθησης ή κινδύνου διήθησης λεμφαδένων, Επι υψηλού ρίσκου ασθενείς; χημειο-ακτινοθεραπεία και ενδοκοιλοτική βραχυθεραπεία.

Οι παρενέργειες των γυναικολογικών θεραπειών είναι περίπου όμοιες, περισσότερο εμφανείς με τη συγχορήγηση χημειοθεραπείας ή υποκείμενων προβλημάτων υγείας.

Ο καρκίνος του κόλπου είναι ένας σπάνιος καρκίνος και πρωτοπαθής  μόνο στο 10-20% των ασθενών. Συχνά ο καρκίνος του αιδοίου  ή του τραχήλου της μήτρας διηθούν τον κόλπο και περίπου 60% από τις γυναίκες έχουν υποβληθεί στο παρελθών σε υστερεκτομή.
Η ακτινοθεραπεία εξασφαλίζει διάσωση του οργάνου κατά την αρχική αντιμετώπιση.
Η ακτινοθεραπεία (συνδυασμός εξωτερικής ακτινοβολίας και βραχυθεραπείας) είναι η θεραπεία εκλογής έναντι του χειρουργείου καθώς αυτή συνδέεται με χαμηλότερη νοσηρότητα.  Σε πιο προχωρημένα στάδια συγχορηγείται θεραπεία με χημειοθεραπεία (σισπλατίνη).

Οι παρενέργειες παραμένουν περίπου ίδιες με τα προηγούμενα γυναικολογικά νοσήματα με τη στένωση του κόλπου όμως να τονίζεται, τη δημιουργία κόλπο-εντερικών συριγγίων, την αιμορραγική κυστίτιδα καθώς και την πρωκτίτιτδα.  Για τον λόγο αυτό σε τόσο ευαίσθητες ανατομικές περιοχές που απαιτούν ωστόσο ριζική ακτινοθεραπεία, θα πρέπει να επιλέγεται η πιο εξειδικευμένη τεχνική και επιπρόσθετα να εξατομικεύεται και η θεραπεία για την κάθε ασθενή και όπως και η παρακολούθηση της.

Καρκίνος Αιδοίου

Ο καρκίνος του αιδοίου είναι σπάνιος όγκος με συχνότητα περίπου 1/100 000 και αποτελεί 3-4% από τις κακοήθειες του γυναικολογικού συστήματος. Πιο συχνά εμφανίζεται σε ηλικία >70 ετών και στο  20% των περιπτώσεων είναι τοπικά προχωρημένος κατά την διάγνωση. Κλινικά παρουσιάζεται με κνησμό,  άλγος,  ψηλαφητή μάζα. Το 15% από τους ασθενείς έχουν και άλλη πρωτοπαθή εστία εντοπισμένη στον κόλπο ,στον πρωκτό ή στον τράχηλο της μήτρας.

Η θεραπεία εκλογής στο καρκίνο του αιδοίου είναι η χειρουργική αφαίρεση όταν αυτή είναι εφικτή. Η ακτινοθεραπεία αποτελεί κυριά θεραπεία στη νόσο του αιδοίου είτε ως ριζική θεραπεία, είτε ως νέο-επικουρική για ‘διευκόλυνση’ του χειρουργείου ειτε μετεγχειρητικά επι στοιχείων υψηλού κινδύνου αλλα και ανακουφιστικά. 

Επιβάλλεται η χρήση IMRT/IGRT καθώς η απόδοση της ακτινοβολίας σωστά είναι άκρως σημαντική σε μια τόσο ευαίσθητη περιοχή.

Μπορεί να εφαρμοστεί επι αιμορραγιών, τοπικού άλγους, οστικών μεταστάσεων, σε συμπιεστικά φαινόμενα από πυελική μάζα και επι αποφράξεως.