Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης αποτελεί τον 4ο συχνότερο καρκίνο που διαγιγνώσκεται στους άνδρες μετά τον καρκίνο του προστάτη αδένα, του πνεύμονα και του κολοορθικού. Στις γυναίκες είναι ο 9ος συχνότερος καρκίνος, με μέση ηλικία εμφάνισης της νόσου και στα δύο φύλα περί τα 65 έτη, αλλά τρεις φορές συχνότερος στους άνδρες.

Συχνότεροι αιτιολογικοί παράγοντες θεωρούνται: το κάπνισμα, ο συχνός ερεθισμός της ουροδόχου κύστεως (λοιμώξεις, νεφρολιθίαση), η χημική έκθεση, η προηγούμενη ακτινοβολία πυέλου, η λοίμωξη από το Schistosoma haematobium (πλακώδες καρκίνωμα μόνον) και το οικογενειακό ιστορικό.

Ο συχνότερος ιστολογικός τύπος είναι το ουροθηλιακό καρκίνωμα ή καρκίνωμα του μεταβατικού επιθηλίου. Το μεγαλύτερο ποσοστό, >70%, διαγιγνώσκεται με εξαιρετικά περιορισμένη νόσο. Προγνωστικοί παράγοντες είναι: ο βαθμός διαφοροποίησης του όγκου, το στάδιο, ο ιστολογικός υπότυπος και το βάθος διήθησης του όγκου στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστεως.

Θεραπευτικά, μετά τη μέγιστη διουρηθρική αφαίρεση του όγκου, σε αρχόμενα στάδια χωρίς διήθηση συνιστάται η παρακολούθηση, ενώ σε επιφανειακή διηθητική νόσο (χωρίς διήθηση του μυϊκού χιτώνα της κύστεως) η επακόλουθη ενδοκυστική έγχυση ανοσοθεραπείας (BCG).

Για ασθενείς με πιο προχωρημένη νόσο προτείνεται η ριζική κυστεκτομή με ή χωρίς εισαγωγική χημειοθεραπεία, η μερική κυστεκτομή ή θεραπεία διατήρησης του οργάνου με σύγχρονη ακτινο-χημειοθεραπεία, με 70% πλήρη ανταπόκριση της νόσου.

Η ακτινοθεραπεία αντενδείκνυται σε υδρονέφρωση, εμμένον θετικό χειρουργικό όριο μετά τη διουρηθρική επέμβαση, άλλους ιστολογικούς τύπους πλην του ουροθηλιακού, ανατομική θέση νόσου στο τρίγωνο της κύστεως και πολύ προχωρημένα στάδια νόσου.

Το θεραπευτικό αποτέλεσμα έχει ενισχυθεί με την εισαγωγή της ανοσοθεραπείας, που χορηγείται σε τοπικά προχωρημένους και μεταστατικούς καρκίνους. Επίσης μπορεί να χορηγηθεί σε ασθενείς που δεν μπορούν να λάβουν χημειοθεραπεία (cisplatin ineligible) ή ακόμη και σε υψηλού κινδύνου μη διηθητικό καρκίνο μετά τη χορήγηση BCG.

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως προσεγγίζεται θεραπευτικά με την επιλογή της ακτινοβολίας εξωτερικής δέσμης, γνωστής και ως εξωτερική ακτινοθεραπεία, η οποία διοχετεύει ακτινοβολία από εξωτερική πηγή μέσα στο σώμα, στο σημείο όπου εντοπίζεται ο καρκίνος, στην ουροδόχο κύστη και στους περιοχικούς λεμφαδένες όταν αυτό κριθεί απαραίτητο. Οι ακτίνες Χ νεκρώνουν τα καρκινικά κύτταρα ή σταματούν τον πολλαπλασιασμό τους.

Η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιείται για τη διατήρηση του οργάνου (ουροδόχος κύστη) ή και για ανακούφιση σε περιπτώσεις αιματουρίας. Χορηγείται επίσης σε ανεγχείρητη νόσο και μετεγχειρητικά, όταν υπάρχουν στοιχεία υψηλού κινδύνου για υποτροπή της νόσου.

Πριν από την έναρξη των συνεδριών της θεραπείας, ο ασθενής περνάει τη διαδικασία της προσομοίωσης, ώστε η ακτινοθεραπευτική ομάδα να σχεδιάσει εξατομικευμένα τη θεραπεία του ασθενούς βάσει αξονικής και μαγνητικής τομογραφίας.

Η ακτινοθεραπεία δε διαφέρει σαν διαδικασία από μία απλή ακτινογραφία, δεδομένου ότι είναι εντελώς ανώδυνη· ο ασθενής δε νιώθει απολύτως καμία ενόχληση, παρόλο που η δόση της ακτινοβολίας που λαμβάνει είναι σαφώς μεγαλύτερη από αυτή μιας κοινής ακτινογραφίας. Κάθε θεραπεία διαρκεί ελάχιστα λεπτά, ενώ τον περισσότερο χρόνο παραμονής στον χώρο της θεραπείας ο ασθενής τοποθετείται στο ακριβές σημείο σύμφωνα με το πλάνο. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι ακτινοθεραπείες γίνονται πέντε ημέρες την εβδομάδα για αρκετές εβδομάδες. Μία φορά την εβδομάδα χορηγείται συγχρόνως και η χημειοθεραπεία.

Πιθανές παρενέργειες

Στις παρενέργειες συμπεριλαμβάνονται:

• Αίσθημα καύσου κατά την ούρηση ή ύπαρξη αίματος
• Ακράτεια, δυσουρία, σπασμός της κύστεως
• Υδαρείς κενώσεις
• Κόπωση
• Διαταραχές στυτικής λειτουργίας

Τα συμπτώματα είναι συνήθως πρόσκαιρα και διαρκούν όσο η θεραπεία ή και λίγο περισσότερο. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται ακράτεια ή κυστίτιδα εξαιτίας της ακτινοβολίας, με συμπτώματα όπως αίμα στα ούρα ή επώδυνη ούρηση.

Μακροπρόθεσμα μπορεί να εμφανιστούν: αιματουρία, δυσουρία, διαταραχές στυτικής λειτουργίας, αυξημένη πιθανότητα κατάγματος, δευτερογενής καρκίνος, κυστεκτομή λόγω παρενεργειών (<1%).

Τέλος, σε μελέτες που εξέτασαν την ποιότητα ζωής των ασθενών που υποβλήθηκαν σε σύγχρονη ακτινο-χημειοθεραπεία, οι ασθενείς ανέφεραν πολύ καλύτερα αποτελέσματα συγκριτικά με το χειρουργείο.

Η αντιμετώπιση των παρενεργειών γίνεται σε συνεργασία με τον Ακτινοθεραπευτή – Ογκολόγο και πάντα με τη μέριμνα του ίδιου του ασθενή. Ενημερωθείτε σχετικά: Γενικές Οδηγίες κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Αποτελεί καρκίνο του οποίου η επίπτωση αυξάνεται τα τελευταία έτη, 2%/έτος. Συχνότερα εμφανίζεται κατά την 7η δεκαετία της ζωής, με συχνότερο τύπο αυτόν του νεφροκυτταρικού. Οι περιορισμένες εκτομές ή η ακτινοχειρουργική προσέγγιση του όγκου προτιμώνται σε αρχόμενα στάδια.

Η κύρια θεραπεία είναι το χειρουργείο. Θεωρούνται όγκοι ακτινο-άντοχοι, οπότε ο ρόλος της ακτινοθεραπείας περιορίζεται στην υποτροπή ή στην αντιμετώπιση μεταστατικής νόσου.

Σε προχωρημένα στάδια ή σε μεταστατική νόσο πλέον χορηγείται ανοσοθεραπεία και νεότεροι στοχευμένοι θεραπευτικοί παράγοντες, σε συνδυασμό ή όχι με τοπική αντιμετώπιση (χ/γο, RFA, SBRT κ.λπ.), με αποτέλεσμα τη μακρά επιβίωση των ασθενών.

Στερεοτακτική ακτινοθεραπεία

Θεραπεία εκλογής για ανεγχείρητα καρκινώματα του νεφρού, με ελάχιστη επίπτωση στο λοιπό παρέγχυμα του οργάνου και αποτελεσματικότητα >90% για πρωτοπαθή νόσο. Οι παρενέργειες της θεραπείας είναι ήπιες, όπως η καταβολή, η ναυτία και σπάνια η δυσλειτουργία του νεφρού.