Για τη θεραπεία των καρκίνων του ανώτερου πεπτικού συστήματος χρησιμοποιείται  ακτινοβολία όπως και σε άλλες μορφές καρκίνου, με στόχο τον θάνατο των καρκινικώνκύτταρων στη συγκεκριμένη περιοχή,

Οι τύποι της ακτινοβολίας που  μπορούν να εφαρμοστούν είναι:  

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία : Αυτό το είδος της θεραπείας εστιάζει την ακτινοβολία έξω από το σώμα μέσω γραμμικών επιταχυντών που προσφέρουν τη δυνατότητα τρισδιάστατης σύμμορφης ακτινοθεραπείας (3D–CRT) ή/και διαμορφούμενης έντασηςακτινοθεραπεία (IMRT).  H τελευταία τεχνική, κυρίως όταν συνδυάζεται με τεχνικέςελέγχου της κίνησης του όγκου και των οργάνων (4D CT) και απεικόνισης της νόσουκατά τη θεραπεία (Image Guided Radiation Therapy – IGRT) εξασφαλίζουν τη μεγαλύτερη δυνατή προστασία των πέριξ φυσιολογικών ιστών και την ολοκλήρωση του θεραπευτικού πλάνου.

Η ακτινοβόληση των νοσημάτων της κοιλιακής χώρας απαιτεί μεγάλη προσοχή καθώς η περιοχή αυτή φέρει πολλά ευγενή όργανα με χαμηλή ανοχή στην ακτινοβολία.  Εδώυπογραμμίζεται το όφελος προηγμένω μορφών σύμμορφης ακτινοθεραπείας με: IMRT&IGRT, που καταφέρνουν να αυξήσουν τη χορηγούμενη δόση στη περιοχή της νόσου με παράλληλη μείωση της έκθεσης των φυσιολογικών οργάνων στην ακτινοβολίακαι με έλεγχο της αποδοσης της ακτινοβολίας καθημερινά.

Στερεοτακτική Ακτινοθεραπεία Σώματος (Stereotactic Body Radiation Therapy– SBRT) χρησιμοποιεί ακτινοβολία με πολύ στοχευόμενο τρόπο ώστε να χορηγούνται πολύ υψηλές δόσεις ακτινοβολίας σε λίγες ακτινοθεραπευτικές συνεδρίες.  Συνεχώς κερδίζει έδαφος στην αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος, του ηπατοκυτταρικού καρκίνου, του χολαγγειακού καρκίνου, καθώς και εξαιρετικά σημαντικό ρόλο παίζει στη μεταστατική νόσο του ήπατος.  

Με τα πιο πρόσφατα βιβλιογραφικά δεδομένα, εξασφαλίζεται υψηλότερος τοπικόςέλεγχο συγκρινόμενη με την κλασσική ακτινοθεραπεία, υπογραμμίζοντας τις μειωμένες  προκαλούμενες παρενέργειες και προσφέροντας καλύτερη ποιότητα ζωής στον ασθενή.

Εσωτερική ακτινοθεραπεία (βραχυθεραπεία): Εφαρμόζεται σε νοσήματα του οισοφάγου κυρίως, ενώ απαιτεί έμπειρο και εξειδικευμένο κέντρο για την εφαρμογή της.Για αυτόν τον τύπο της θεραπείας, χρησιμοποιείται ένα ενδοσκόπιο (μακρύς, εύκαμπτοςσωλήνας) που περνά από τον λαιμό έως τη θέση ή κοντά στον καρκινικό όγκο για να τοποθετηθεί το ραδιενεργό υλικό. Η ακτινοβολία έχει επίδραση σε κοντινή απόσταση, έτσι ώστε να φτάσει τον όγκο, αλλά έχει μικρή επίδραση στους κοντινούς φυσιολογικούς ιστούς. Η ραδιενεργός πηγή στη συνέχεια απομακρύνεται ένα σύντομο χρονικό διάστημα αργότερα.

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ

Η ακτινοθεραπεία συνδυάζεται με τη χειρουργική επέμβαση ή/και την χημειοθεραπείακαι μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

– Σε νόσο ανεγχείρητη, σε περιπτώσεις που η νοσηρότητα δεν επιτρέπει το χειρουργείο ή/και είναι τέτοια η επιθυμία του ασθενούς:  η ακτινοθεραπεία αποτελεί την κύρια θεραπεία συνήθως συνδυασμένη με την χημειοθεραπεία ή και την ανοσοθερπαεία.

-Προεγχειρητικά (και μαζί με χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία, όταν έχει ένδειξη), με σκοπό την μείωση του όγκου ώστε να καταστεί εφικτή η εξαίρεση του (ονομάζεται εισαγωγική θεραπεία).

-Μετεγχειρητικά (και μαζί με χημειοθεραπεία ή μόνον ανοσοθεραπεία), για κάλυψη υπολειπόμενης μακροσκοπικής ή/και μικροσκοπικής νόσου, γνωστή ως επικουρική θεραπεία.

– Για να διευκολύνει τα συμπτώματα του προχωρημένου καρκίνου, όπως πόνο, αιμορραγία, ή δυσκολία στην κατάποση και ονομάζεται ανακουφιστική θεραπεία.

ΠΙΘΑΝΕΣ Παρενέργειες

Η πιθανότητα εμφάνισης των παρενεργειών αυξάνεται όταν η ακτινοθεραπεία συνδυάζεται με την συστηματική θεραπεία.

Οι περισσότερες παρενέργειες είναι παροδικές όπως η επώδυνη κατάποση λογω καταστροφής του φυσιολογικού βλεννογόνου, άλλα κάποιες πιο σπάνιες όπως ή στένωση ή η δημιουργία συριγγίων, μπορεί να απαιτήσουν περαιτέρω θεραπευτική παρέμβαση.  

Για αυτό  τον λόγο απαιτείται η χρήση σύγχρονων τεχνικών ακτινοθεραπείας και η καλή συνεργασία–υποστήριξη από  την ιατρική ομάδα.

Οι κύριες επιλογές για τη θεραπεία του καρκίνου του οισοφάγου περιλαμβάνουν:
◾ Χειρουργική Εξαίρεση
◾ Ακτινοθεραπεία
◾ Χημειοθεραπεία
◾ Ανοσοθεραπεία
◾ Ενδοσκοπικές θεραπείες

Η ακτινιθεραπεία διαδιραματίζει σημαντικό ρόλο στη θεραπεία αναλογα με τον ιστολογική υπότυπο, στάδιο, ανατομική θέση και την χειουργισημότητα της νόσου.
Σε τοπιικα προχωρημενη νοσο εφαρμοζεται εισαγωγική χημειο-ακτινοθεραπεια (CROSS trial regimen) με επακόλουθο χειρουργειο. Για ασθενείς με υπολειπόμενη νόσο, ακολουθεί η χορήγηση ανοσοθεραπείας επικουρικά.
Σε ριζική χημειο-ακτινοθεραπεία, μη χειρουργήσιμη νόσο, κυρίως τοπικά προχωρημένα πλακώδη καρκινώματα, σε συνοσηρότητες του ασθενούς ή σε εντόπιση στην ανώτερη μοίρα του οισοφάγου .
Η μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία σπάνια προτείνεται, αντίθετα αν υπάρχει υπολειπομένη νόσος, η χορήγηση ανοσοθεραπείας είναι η ενδεδειγμένη πλέον θεραπεία.

Η ακτινοθεραπεία μπορεί να εφαρμοστεί και για ανακουφιστικούς λόγους; αποτελεί εξαιρετική θεραπευτική λύση κυριότερα όταν υπάρχει: άλγος, δυσφαγία, αιμορραγία, ή/και αποφραξη των αεραγωγων.

Η ακτινοθεραπεία στην αντιμετώπιση του καρκίνου του στομάχου κατέχει πολύ εκλεκτική θέση. Η ακτινοβολία θα χρησιμοποιηθεί ανάλογα με το στάδιο της νόσου, τη χειρουργική προσέγγιση και την έκταση του χειρουργείου που έχει προηγηθεί; (θετικά χειρουργικά όρια/ εξαιρεσιμότητα λεμφαδένων).
Η Καθιερωμένη πλέον προσέγγιση είναι η περιεγχειρητική χημειοθεραπεία (FLOT σχημα) ακολουθούμενη απο χειρουργείο.
• Μετεγχειρητικά:
Η ακτινοθεραπεία μπορει να εκτιμηθεί επι θετικών χειορυργικών ορίων, ανεπαρκούς λεφμαδενικού καθαρισμου (D0/D1) ή εφόσον δεν χορηγήθηκε προεγχειρητική χημειοθεραπεία.
Ως ριζική θεραπεία εφαρμόζεται μόνον σε ανεγχείρητη νόσο με σύγχρονη χορήγηση χημειοθεραπείας (fluoryrimidine).
Aνακουφιστικα είναι σημαντική στην αντιμετώπιση αιμορραγίας, άλγους, απόφραξης και τοπικής προόδου νόσου -επέκτασης.

Η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιεί υψηλής ενέργειας ακτίνες Χ για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων κακοήθων νοσημάτων του παγκρέατος. Αποτελεί χρήσιμη θεραπεία για την αντιμετώπιση των εξωκρινών καρκίνωματων ενώ η ανταπόκριση των νευροενδοκρινών νοσημάτων του παγκρεατος (PNET) είναι πτωχή.

Η ακτινοθεραπεία στον καρκίνο του παγκρέατος αποτελεί έναν χώρο αμφιλεγόμενο ακόμη. Ο ρόλος της εξαρτάται από την εξαιρετικότητα της νόσου και την απάντηση στη φαρμακευτική θεραπεία. Οι αποφάσεις για τον βέλτιστο χειρισμό θα πρέπει να λαμβάνονται στα πλαίσια ομάδας ογκολογικού συμβουλίου.

Σε εξαιρέσιμη νόσο, η εισαγωγική χημειοθεραπεία ακολουθούμενη από χειρουργείο όταν είναι εφικτό είναι η κλασσική αντιμετώπιση.

Μετά από εισαγωγική χημειοθεραπεία, μια προσέγγιση είναι η χορήγηση ακτινοθεραπείας με την μορφή συμβατικής ακτινο-χημειοθεραπείας ή SBRT, με σκοπό την μείωση των τοπικών υποτροπών, την καλύτερη εξαιρεσιμότητα του όγκου με παράλληλη αποστείρωση των γύρω αγγειακών δομών. Η προσέγγιση αυτή ωστόσο δεν φαίνεται να αυξάνει την επιβίωση των ασθενών μας.

Σε ασθενέις που εχουν οριακά εξαιρέσιμους όγκους, εφόσον λάβουν χημειοθεραπεία και σε επανασταδιοποίηση δεν παρουσιάζεται απομακρυσμένη νόσος, τότε ακολουθεί χημειοθεραπεία ή χημειο-ακτινοθεραπεία (με σκοπό τον τοπικό ελεγχο και την καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου τοπικά).

Η εξωτερική Ακτινοθεραπεία είναι ο τύπος της θεραπείας που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος. Αυτή η θεραπεία εστιάζει την ακτινοβολία από ένα μηχάνημα έξω από το σώμα. Η διαμορφούμενης έντασης ακτινοθεραπεία (IMRT) χρησιμοποιείται με σκοπό την πιο σύμμορφη θεραπεία και τον περιορισμό της βλάβης των γύρω φυσιολογικών ιστών.
Όμως, η Στερεοτακτική Ακτινοθεραπεία Σώματος (Stereotactic Body Radiation Therapy- SBRT) , χρησιμοποιείεται ολοένα και περισσότερο σε οριακά εξαιρέσιμη νόσο , σε τοπικά προχωρημένη νόσο, σε εμμένουσα νόσο για διαχείριση άλγους προερχόμενο από το κοιλιακό πλέγμα και σε ασθενείς που ειναι frail. H προσέγγιση αυτη ειναι εξαιρετική καθως υπαρχουν ισχυρά δεδομένα υψηλού τοπικού ελέγχου και άριστου προφίλ τοξικότητας (παρενέργειες). Η θεραπεία με SBRT ολοκληρώνεται σε μόλις λίγες ημέρες, οπότε και δεν καθυστερεί τη χορήγηση της συστηματικής θεραπείας που χορηγείται, σεβόμενη επίσης την ποιότητα ζωής των ασθενών μας.

Η κυρία θεραπεία του ηπατοκυτταρικού καρκίνου είναι η χειρουργική. Η στεροετατκική ακτινοθεραπεια σώματος αποτελει ενδεδειγμένη τοπική αντιμετώπιση για τη ριζική θεραπεία της νόσου, κυριότερα όταν το χειρουργείο ή ο εμβολισμός δεν είναι εφικτά.
Μπορεί να χορηγηθεί:
Στα αρχόμενο στάδια, σε ανεγχείρητη ιατρικά νόσο ή πριν την μεταμόσχευση ήπατος.
Σε υπολλειπομενη νοσο μετα απο ραδιοεμβδολισμό.
Ως γέφυρα προς την μεταμόσχευση ήπατος.
Για όγκους που δεν αντιμετωπίζονται με ραδιοσυχνότητες ή άλλους τοπικούς χειρισμούς.
Σε Ολιγομεταστατικό/ολιγοπροοδευτικό setting νόσου.

Η θεραπεια με SBRT προσδίδει τοπικό έλεγχο > 95% στο πρωτο ετος και 80-90% στη τριεταία.

Πολλες μελετες δειχνουν την υπεροχη της ως τοπική θεραπεια στον ΗΚΚ.

Το προφίλ τοξικότητας περιορίζεται ανάλογα πάντοτε με τη θέση της νόσου σε: καταβολή, ναυτία, ανορεξία, γαστρίτιδα ηπια.

• Μεταστατική Νόσος Ήπατος
Το ήπαρ αποτελεί έναν από τα πιο κοινά όργανα που μεθίστανται οι πρωτοπαθείς όγκοι. Η συστηματική θεραπεία είναι πιο συχνά προτιμώμενη για ασθενείς με ηπατικές μεταστάσεις. Σε περιορισμένο αριθμό μεταστάσεων η χειρουργική Εκτομή είναι η θεραπεία εκλογής.
Σκοπός της χειρουργικής επέμβασης μπορεί να ειναι και η ιστλογική ταυτοποιήση της νοσου, η λήψη υλικού για επιπρόσθετη γονιδιακη πληροφορία, αλλά και η μείωση του φορτίου της νόσου. Το χειρουργειο είναι η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης εφόσον μπορεί να εξασφαλιστεί μια Εκτομή με αρνητικά χειρουργικά ορια.
Πρόσφατα δημοσιευμένες μελέτες επιβεβαιώνουν τον ρόλο του SBRT ως μια εξαιρετικά αποτελεσματική θεραπεία (>90% τοπικός έλεγχος) για την Εκτομή των ηπατικών μεταστάσεων με δεδομένα συγκρίσιμα με αυτά της χειρουργικής αντιμετώπισης και καλύτερα απο αλλες τοπικες θεραπειας (radiofrequency ablation, χημειοεμβολισμό, κα). Η τοξικότητα που σχετίζεται με τη θεραπεία είναι ήπια (καταβολή, μετεωρισμός, ανορεξία).